Kennisbank
Wat is een koekoek?
Een koekoek is een verdiepte bak tegen de buitenkant van de kelderwand. Hij brengt daglicht en frisse lucht in een ruimte die anders onder de grond zit.
Wie een kelder bouwt, hoort het woord koekoek al snel. Het is de eenvoudigste manier om daglicht in een ondergrondse ruimte te krijgen, en in veel oudere huizen zit er al een.
Wat het is
Een koekoek is een bak tegen de buitenkant van de kelderwand, verdiept in de grond en open aan de bovenkant. In de kelderwand zit een raam dat op de koekoek uitkijkt. Daglicht valt van boven de bak in en bereikt via het raam de kelder. Vaak zit er een rooster op, zodat je er overheen kunt lopen en er geen bladeren of kinderen in vallen. De koekoek wordt ook wel lichtschacht, lichtkoker of vossengat genoemd.
Oude koekoeken zijn gemetseld en klein, bedoeld om een provisiekelder te ventileren. Moderne koekoeken zijn van prefab beton of kunststof, met een witte of lichte binnenzijde die het licht naar beneden kaatst. Ze zijn er in standaardmaten van ongeveer een halve tot ruim een meter diep en tot twee meter breed.
Waarvoor hij dient
Een koekoek heeft twee functies. De eerste is daglicht. Het Besluit bouwwerken leefomgeving eist voor een verblijfsruimte een equivalente daglichtoppervlakte van minimaal 0,5 m². Die equivalente oppervlakte is niet de glasmaat, maar de glasmaat gecorrigeerd voor belemmeringen. De wand van de koekoek is zo’n belemmering. Hoe dieper en smaller de koekoek, hoe minder licht er overblijft. Daarom zijn koekoeken voor woonruimte groter dan die voor een berging.
De tweede functie is ventilatie. Een te openen raam in de koekoek geeft natuurlijke ventilatie en een mogelijkheid om te spuien. Bij een kelder als verblijfsruimte is dat een aanvulling op de mechanische ventilatie, niet een vervanging. Lees meer op de pagina over daglicht en ventilatie.
Waar je op let
Afvoer. Regen valt in de koekoek. Zonder afvoer staat hij vol en drukt het water tegen het raam. Elke koekoek krijgt onderin een afvoer naar de drainage, het riool of een pompput. Het afschot van de bodem moet naar die afvoer lopen.
Waterdichting. De koekoek is een gat in de waterdichte schil van de kelder. De aansluiting van de koekoek op de kelderwand en het raam erin moeten net zo waterdicht zijn als de wand zelf. Een prefab koekoek wordt daarom vaak met de kelderwand mee gestort of met een waterdichte flens gemonteerd.
Inbraak. Een kelderraam op maaiveldniveau is een zwak punt. Een vast rooster, inbraakwerend glas of een afsluitbaar raam lost dat op.
Plek. Aan de achterkant is een koekoek zelden een probleem. Aan de voorkant, in een voortuin of een stoep, valt hij onder het omgevingsplan en soms onder welstand. In een beschermd stadsgezicht is een koekoek in het straatbeeld vaak niet toegestaan.
Alternatieven. Wie meer licht wil dan een koekoek geeft, kiest een lichtstraat in het terras of een verdiepte patio met een glazen pui. Die kosten meer, maar maken van de kelder een ruimte met uitzicht.
Wat het kost
Een prefab koekoek van beton of kunststof kost als product enkele honderden tot een paar duizend euro, afhankelijk van maat en uitvoering. De montage, het raam, de afvoer en de waterdichte aansluiting komen daar bovenop. In een offerte voor onderkelderen is de koekoek meestal een losse post. Vraag ernaar, en vraag ook naar de daglichtberekening volgens NEN 2057 waarmee de aannemer aantoont dat het raam groot genoeg is.
Veelgestelde vragen
Over wat is een koekoek?
Waar komt de naam koekoek vandaan?
Dat is niet met zekerheid bekend. Het woord wordt in de bouw ook gebruikt voor een uitgebouwd raam in een schuin dak. Een andere benaming voor de kelderkoekoek is vossengat.
Hoe groot moet een koekoek zijn?
Voor een berging volstaat een kleine koekoek van een halve meter diep. Voor een verblijfsruimte moet het raam samen met de koekoek voldoen aan de daglichteis van 0,5 m² equivalente daglichtoppervlakte uit het Bbl. Dan is een koekoek van een meter diep en anderhalf tot twee meter breed gebruikelijk.
Kan een koekoek vollopen met water?
Ja, als er geen afvoer is. Elke koekoek heeft onderin een afvoer naar de drainage, het riool of een pompput. Een rooster of een glazen afdekking beperkt de hoeveelheid regenwater.
Volgende stap
Weten of jouw huis geschikt is?
De Kelderscan kijkt naar je adres, het bouwjaar en de grondwaterstand en geeft een prijsindicatie voordat je met iemand hoeft te bellen.